وتووێژێک به بۆنه‌ی کتێبی کوردی بیره‌وه‌ری مام جه‌لال
وه‌زعی کوردستان باش نیه !
2/2/2014

عرفان قانعی فه‌رد له ووڵاتی ئه‌مریکا زمانناسی خوێندوه و جگه له قاموسنوسی، 10 ساڵه‌ ئیش و کار بۆ مێژوونوسین ده‌كات. دوای کتێبه‌که‌ی مام جه‌لال، زۆرترین کاتی خۆی ته‌رخان کرد بۆ کتێبه‌که‌ی مام جه‌لال. مانگی رابردوو کتێبه‌که‌ی که کرا بوو به‌ زمانی کوردی که‌وته بازاڕ و به‌و بۆنه‌یه‌وه وتوێژێکمان له‌گه‌ڵی ساز کرد.
1. بۆچی دوای 4 ساڵ ، وه‌رگێرانی کوردیه‌که‌ی بیره‌وه‌ری مام جه‌لال، که‌وته بازاره‌وه؟
  وه‌رگێرانی کوردی، زۆر زه‌حمه‌تی خۆی هه‌بوو . بێ پاره‌یی و چاپ برێـک موشکلاتی تر بوو به‌هۆی ئه‌وه که دوا بکه‌وێت. جا له (الموسسه العرفای لوبنان) چاپ کرا و له کوردستان بڵاو کرایه‌وه.

2. وه‌زعی مام جه‌لال چی لێدێت ؟ زیندووه یان وه‌فاتی کردوه؟  
به داخه‌وه برێک له تۆڕ و سایت و شته‌کانی کوردستان که زۆرتر سێبه‌ری ده‌سه‌ڵاتن ئه‌م قسه‌یان ناو به ناو بلاوده‌کردوه و که سیش نه‌یده‌پرسی باشه چۆن ده‌بێت که مه‌یتی سه‌رۆك کۆمارێک بشاردرێته‌وه  و پێکه‌نین ئه‌وه بوو که وێب سایتێک نووسی له سه‌لاجه‌یه له ئێران! ؛ تۆ بڵێی که عێراق و ئاڵمانیا سه‌لاجه‌ی مردووی نه‌بێت!  یان یه‌کێک له دۆسته‌کانی خۆم له (بی بی سی) له فیسبووکدا نوسی وه‌فاتی کردوه به‌ڵام دوای هه‌ڵبژاردن مه‌یته‌که‌ی دێنه‌وه بۆ کوردستان. به‌ڵام  الحمدالله دیمان که له مستشفی خه‌ریکی عیلاجی خۆیه‌تی و ژنه به‌وه‌فاکه‌ی - داده هێرۆ ؛ که من زۆرتر دۆستایه‌تم له‌گه‌ڵ مامۆستا برایم احمد هه‌بوو و مامۆستا مظهر خالقی تا ئه‌وان -  رۆیشت بۆ لای و وێنه‌ی هێنایه‌وه. به‌ڵام به‌داخه‌وه ، گروپێک له نه‌بوونی مام جه‌لال، که‌وتنه به‌رژه‌وه‌ندی خۆیان و پاراستنی یش و کاری خۆیان و وه‌فایان بۆ مام جه‌لال نه‌بوو.
 
3. وه‌زعی کوردستانی له‌دوای رۆیشتنی مام جه‌لال بۆ ده‌ره‌وه‌ی ووڵات له‌چی ئاستێک دایه‌؟ 
کوردستانی عیراق و وه‌زعی عامی عیراق، دوای رویشتنی مام جه‌لال بو ده‌ره‌وه‌ی ولات، شله‌ژا و کو ته‌ته‌م و مژ وه. به‌راستی سیاسه‌تی حه‌کیمانه‌ی مام جه‌لال ئیسته‌بو دوست و دوژمن روون ده‌بیته‌وه.  که‌سایه‌تیکی قورس ، جامع الاطراف و به‌ئه‌زموون که‌وه‌ک تالبانی بیت نه‌دوزرایه‌وه‌که‌برواته‌سه‌ر کورسیه‌که‌؛ و زانست و تی گه‌یشتن و ئه‌زمون و که‌سایه‌تی تاله‌بانی به‌کورسیه‌رئاسه‌ت جمهوری نیو و بایه‌خی دا نه‌ک کورسی به‌مام جه‌لال. به‌داخه‌وه‌له‌دوای مام جه‌لال کوردستان و عیراق به‌قوناغی قه‌یران تیپه‌ر ده‌بیت .
4. کوتت حیکمه‌تی طالبانی  له‌سیا سه‌ت ، ئیسته‌که‌س له‌و ریبازه‌دا نیه‌ ؟
به‌داخه‌وه‌نه!؛ مام جه‌لال دۆستی تورک و عه‌ره‌ب و فارس و ئه‌وروپا و ئه‌مریکا بوو و حه‌تی بۆ چین وه‌فای بوو. ته‌وازونی راده‌گرت و به‌باشی ده‌یتوانی راێبگرێت و ته‌عامولی هه‌بێت . له‌گه‌ل عه‌ره‌بستان و تورکیایش به‌ین  و نیوانی خوش بوو. نوقطه‌ی ثقلی عیراق بوو.  
له‌ناو یکیتی پیاوی ژیر و جوامیری زور تی دایه‌- وه‌ک کاک عادل موراد، عه‌دنان موفتی، د. نجم الدین، د. کمال فواد ، د. فواد معصوم - به‌لام زور که‌سیش هه‌ن که‌ بایخی ئه‌وه‌یان نیه‌که‌په‌یروی ریبازی مام جه‌لال بن. گروپیک هه‌ن که‌کار ده‌که‌ن بو ئه‌وه‌ی به‌رجه‌وه‌ندی خویان بپاریزن و دژی بنه‌ماله‌ی مام جه‌لال ئیش ده‌که‌ن و یان دژی مه‌کته‌بی سیاسی یکیتی . که‌سانیک که‌ناو و نان و نیشان یان هی مام جه‌لاله‌؛ به‌لام وه‌فایان بومام جه‌لال نیه‌. ناویان ناوه‌سیاسه‌ت به‌لام چاویان له‌جیگایه‌کی تره‌. حیکمه‌تی طالبانی له‌راگرتنی دوستایه‌تی و ئینسانیه‌ت بوو و ده‌یویست که‌کوردستان بروات به‌ره‌و چه‌ن حیزبی و چه‌ده‌نگی و عه‌قلی سیاسی و دوور که‌وتنه‌وه‌له‌ئیستیدادی سیاسی و تاکه‌که‌سی و بناماله‌یی بوونی حیزب و عه‌شیره‌ت بوونی کوردستان و ته‌واوی ژیانی دانا له‌و ریگایه‌دا.
  
5. وه‌زعی داهاتوی یکیتی به‌رو کوی ده‌روات ؟  
هه‌روه‌ها که‌وه‌زعی کوردستان باش نیه، وه‌زعی ناو یه‌یکه‌تی باش نیه.   گروپیک به‌بونه‌ی به‌رجه‌وه‌ندی و سیاسه‌ت و ئه‌و شتانه‌کوتنه‌قسه‌نه‌کردن و خه‌ریکی تجاره‌تی خویانن و دستیان له‌ناو ده‌ستی مافیا دایه‌و بونه‌ته‌فرمانبردار و گروپیک ئیختیاریان له‌خویان نیه‌. گروپیک به‌ره‌و فه‌له‌ج بوونی یکیتی هه‌نگاو هه‌ل ده‌گرن که‌له‌ت و په‌ت بیت به‌یک دا و که‌م که‌س ده‌بینم که‌خه‌ریکی په‌روه‌رده‌کردنی جیلی نوی بیت و عه‌قلی گه‌نج را بکیشیت بو روشنبیری و په‌ری پی دانی ریبارزی مام جه‌لال؛  به‌داخه‌وه‌ئه‌م ریگایه‌؛ خراپی زوری ده‌بیت بو کوردستان به‌عام. و ترسی ئه‌وه‌هه‌یه‌که‌هه‌موشتیک له‌ناو بچیت. به‌لام هیوادارم پیاوانی عاقلی ناو ییکیتی موشکله‌که‌چاره‌سه‌ر بکه‌ن. 
6. له‌ئیران و خه‌به‌ره‌کانی ئیرانی دا، زور پشتیوانی له‌به‌رهه‌م صالح ت کرد؛ وا نیه‌؟  
هیشتا ئه‌و ریز و حورمه‌تم هه‌یه‌بو کاک به‌رهه‌م و دوستایه‌تیم هه‌یه‌به‌لام ره‌خنه‌گری زوره. ره‌خنه‌گرانی ده‌لین که‌حکومه‌ته‌که‌ی سه‌رکه‌و توو نه‌بووه‌و له‌حیزبیش دا سه‌ر کهو توو نابیت و له‌و بابه‌تانه.  به‌لام به‌داخه‌وه‌گروپیک هه‌ن که‌وا ده‌زانن له‌دووای مام جه‌لال هیچ کوردیک نابیت برواته‌به‌غدا و بیته‌سه‌رو کومار و نه‌یان هیشت کاک به‌رهم بروات و ریگایان لی داخست. به‌لام کاک برهم له‌مه‌کته‌بی مام جه‌لال په‌روه‌رده‌کراوه‌و نیو و نانی مه‌دیونی مام جه‌لاله‌و خویشی لی هاتوو بوه‌و هیوادارم ریبازی مام بگریته‌به‌ر. جار و بار هه‌وال ده‌هات و ده‌روی له‌دوای مام جه‌لال که‌وایان لی کردوه‌و وای لی ده‌که‌ن و چی و مه‌سه‌لن کوتیان گیرواه‌و ئیران به‌ری داوه‌و ....  له‌و هه‌والانه‌زور هه‌یه. ئه‌لبه‌ت له‌میژوی یکیتی دا سه‌نه‌د و به‌لگه‌هه‌یه‌که‌کاتی خوی کودتایان کردوه‌دژی مام جه‌لال . عاله‌می سیاسی زور له‌و بابه‌تانه‌ی تی دا هه‌یه‌. به‌لام ده‌بیت بزاینن که‌دانشتین له‌جیگای مام جه‌لال، قابلیه‌تی زوری ده‌ویت و هه‌ر وا به‌ئاسانی نیه.
 
7. بۆ هه‌میشه‌ ده‌ڵێیت که‌ تاڵه‌بانی دۆستی ئیرانه‌؟
ده‌ی هه‌یه! ، ناشاردرێته‌وه. دۆستایه‌تی ئیران له‌گه‌ل کوردی عیراقش ناشاردریته‌وه. با تا به‌یانی بلین شورشی مه‌زن و فلانی ئه‌یلول ؛ به‌لام ساواکی ئیران له‌سالی 1961 تا1975 ده‌ستی پیکرد و کورژایه‌وه. ته‌واو.  ئیران زور یارمه‌تی کوردی عیراقی دا. له‌شه‌ری کاتی صدامیش دا هه‌ر وه‌ها  . دروس بوونی ئقلیمی کوردستانیش کاری ئیرانه. به‌یارمه‌تی ئیران مام جه‌لال رویشت بو به‌غدا و به‌ده‌ستوری سپای ئیرانی مه‌سعود له‌سه‌ر ئه‌و کورسیه‌دانشیت به‌لام مام جه‌لال خه‌یانه‌تی له‌دوستایه‌تی له‌گه‌ل ئیران نه‌کرد.  نه‌هات وه‌ک مافیای روژنامه‌وانی پارتی، به‌زمانی کوردی به‌هه‌چی که‌سه‌بلیت پیاوی ئیران و سیخوری سپاه‌به‌لام به‌زبانی فارسی بلیت له‌یمه‌موخلص تر و به‌وه‌فاتر بو ئیران که‌س نیه‌که‌کورده‌واری دا !  مام جه‌لال له‌دوستایه‌تی ئیران دا کاری ئه‌وه‌ی کرد که‌ کوردستانی عیراق قازانچی زور بکات .

8. دوای ئه‌و چه‌ند مانگه‌له‌هه‌لبژاردن ده‌روا، بو حکومه‌ت دانه‌مرزاوه‌؟ بروات به‌ئوپوزیسیونی کوردستان هه‌یه‌؟ 
له‌به‌ر ضعفی عه‌قلی سیاسی سه‌روکی ماوه‌دریژ کرواه‌که‌ی هه‌ریمه‌و بی توانایی سیاسی حیزبه‌کان که‌ناتوانن خویان له‌شیرپه‌نجه‌کورده‌واری - یان بنه‌ماله‌بارزانی - رزگار بکه‌ن. سه‌روکی ئیستای هه‌ریم به‌یارمه‌تی سپای ئیرانی دوسال یان بو دریژ کرده‌وه‌به‌لام توانای ئه‌وه‌ی نیه‌که‌حکومه‌ت دانیت و ئیسته‌جیگا خالیه‌که‌ی تاله‌بانی ده‌ر ده‌که‌ویت !  ئوپوزیسیونی کوردستانیش زور ضعیف و رای رای و بی توانان و به‌بی حورمه‌تی کردن به‌یکیتی و ناجوامیری و بی وه‌فایی بو مام جه‌لال، موشکله‌کان چاره‌سه‌ر نابن. ده‌بیت ئه‌و ه‌بزانین که‌ نه‌سه‌روک و نه‌ئوپوزیسیون توانای ئه‌م چاره‌سه‌ر کردنیانه‌نیزه‌.

9. کونگره‌ی نه‌ته‌وه‌یی کورد چی لی هات ؟
له‌روژی یه‌که‌مه‌وه‌له‌ده‌نگی ئامریکا دا کوتم که‌ناچیته‌سه‌ر و درویه. پ ک ک به‌پاره‌ی بارزانی ده‌یویست خوی برواته‌مه‌یدانه‌وه‌ و مه‌سعود نه‌ی کرد و نایکات. پ ک ک به‌جیا و بارزانی به‌جیا ده‌یانه‌ویت خویان به‌ئاغای کوردستان بناسینن به‌لام ناتوانن !...قسه‌ی منیش راس ده‌رچوو و نه‌کرا. 

10. ولاتانی ئه‌و روپی و ئامریکا چون سه‌یری مه‌سعود بارزانی ده‌که‌ن ؟
والله‌وه‌ک تاجریک که‌له‌مه‌عمه‌له‌که‌ی 5 میلیون کورد ئیش ده‌کات و میژویکی پر له‌خه‌یانتی و ره‌شی ههه‌یه‌و پیاویکی خو به‌زل زانه‌و به‌س. ئه‌وه‌نده‌بروایان پی نیه. ئیستایش باوشی کردوه‌به‌ئیسرائیل و تورک . بزانین بو کوی ده‌روات. و ده‌زانن که‌له‌ناو خه‌لکی کورده‌واری  دا روسپی و قابیلی قه‌بول و خوشه‌ویست نیه‌به‌س پاره‌ی هه‌یه‌و له‌خزمه‌تی به‌رجه‌وه‌ندی خوی و بنه‌ماله‌که‌ی سه‌رفی ده‌کات .

11. ئه‌مڕۆ سالیادی 2ـی رێبه‌ندانه‌و دامه‌رزاندنی کۆماری کوردستان. له‌و باره‌یه‌وه‌ چی ده‌ڵێیت ؟   
بفه‌رمون کوماری مه‌هاباد نه‌کوردستان. ته‌واوی ئه‌و جمهوریه‌11 مانگ بو و له‌50 کیلومه‌تر ئه‌و لاتر نه‌ده‌رویشت و حوکمی نه‌بوو. بو که‌سایه‌تی قازی حورمه‌تم هه‌یه. له‌سه‌ر کرده‌ئاگادار و خوینه‌واره‌کانی کورد بوو به‌لام ئیش و کاره‌که‌ی له‌بابی سیاسیه‌وه‌جووان نه‌بوو. دوستی ئیران بوو. به‌لام ئینگلیز مستفا بارزانی یان نارد بو تیک دانی کوماری مه‌هاباد و ئیسته‌به‌پاره‌ی نه‌وت له‌روژنامه‌گاردین ده‌یانه‌ویت بو خویان میژوو بنوسنه‌وه‌، که‌نارواته‌سه‌ر. قازی بو ناساندنی ناسنامه‌ی کورد زور زه‌حمه‌تی کیشا به‌لام به‌قسه‌ی روس وای کرد و دوستانی انگلیز کوشتیان. ئه‌و کوردانه‌وا ره‌سم و وینه‌ی قازی له‌په‌نای خویانه‌ه‌دا ده‌نین و خویان په‌یره‌وی ریبازی قازی ده‌ناسینین و قیخای کوردی ئیرانن ، هیچ یان راست نین و درو ده‌که‌ن و تجاره‌ت به‌نیوی قازیه‌وه‌ده‌که‌ن