راز پرده نهان

 این مطلب البته به زبان کردی در سایت های مختلف عراق منتشر شد

اما به زبان فارسی تنها در شماره جدید نشریه رویش منتشر شده است

http://www.royesheno.ir/pdf/royesh23.pdf

دیپلماسی " ظریف و هشیار" ایران و عراق

عرفان قانعی فرد*

 در خبرها آمد که جناب دکتر ظریف، وزیر امور خارجه ایران ، عازم عراق است و با هوشیار زیباری، همتای عراقی اش از روابط فی مابین صحبت می کند. طرفه اینکه سفر ظریف در سالروز تقریبی 20 شهريور 1340و۳۱ شهریور ۱۳۵۹ است اما اگر سالیان درازی در همین قرن صحنه های تاریخی مابین دو کشور همسایه را مرور کنیم، صدها صحنه و تاریخ مرور می شود. مانند:

الف: سالها صرف ماجراهای شط العرب و اروند رود شد و حتی شاه را بر آن داشت تا بنا به طرح ساواک، حمایت از حرکت مسلحانه کردهای عراق را بیاغازد و از 2 شنبه  11 سپتامبر 1961 – تا 1975 به مدت 14 سال به تامین هزینه و حمایت از این جنگ فرسایشی بپردازد و بارزانی هم رهبری جنگی بی سود و بی امید را برعهده داشت. هرچند بعدها اسرائیل و آمریکا هم اورد سفره شدند که نانی به شراکت بخورند.( البته درباره ابعاد پیدا و پنهان این پرونده امنیتی فوق سری بین ایران و عراق، 8 سال عمر شیرین را صرف کردم و دیگر نیازی به آوردن همه آن مسائل نیست )

ب. پس از پیروزی انقلاب ایران در 1357؛ حزب بعث سودای دیگری را در سر داشت و در شیپور جنگ خانمان سوز دمید. که قبلا در نوشته ای { ایران و نیم قرن توسعه سیاسی امنیتی با عراق http://khabaronline.ir/detail/304140/World/middle-east } خاطر نشان کردم جنگی بود که جمع خسارات آن را حدود 950 میلیارد دلار بر آورد کرده اند ! و اسفند 1368 بود که روزنامه رسالت نوشت ، ایران دارای 140 میلیارد دلار بدهی داخلی است بیش از 2 و نیم میلیون نفر در مناطق جنگ زده بی خانمان شدند و حدود 40 شهر و صدها روستا به ویرانه تبدیل شد. در حدود 15000 نفر غیر نظامی کشته و 60 هزار نفر مجروح و 300 هزار معلول دایم شد و 150 هزار خانه مسکونی ویران شد.و در آن ایام استخبارات بعث عراقی ، کومله و دمکرات را مامور ساخت تا نخست کردستان ایران را به آشوب بکشانند و چنین کردند و عاقبت هم پس از کودتای نوژه در 18 تیر 1359 ؛ جنگ عراق با ایران یا طولانی‌ترین نبرد کلاسیک در قرن بیستم ، در۳۱ شهریور ۱۳۵۹ آغاز شد و نیروهای عراقی غافلگیرانه به خاک ایران حمله کردند. جاه‌طلبی‌های سیاسی صدام، و اختلافات مرزی و ایدئولوژیکی دو کشور از دلایل اصلی آن بود و بخشی از اپوزیسیون تازه جمهوری اسلامی، مانند شاپور بختیار، مسعودرجوی و عبدالرحمن قاسملو همراه و همگام صدام حسین شدند که ببینند موج به کدام سو می روداما جنگ تا 27 تیر 1367 ادامه یافت و 8 ساله شد و  ایران در روز ۲۷ تیر ۱۳۶۷ قطعنامه ۵۹۸ شورای امنیت را پذیرفت و جنگ پایان یافت.

ج: دردسرهای جمعیتی 2 تا 3 هزار نفری در پایگاه اشرف در 65  کیلومتری شمال بغداد که.از فوریه 2012 انتقال و تخلیه از پایگاه اشرف به  کمپ لیبرتی شروع شد، و 28 سپتامبر 2012  هم آمریکا بنا به فشار لابی های اسرائیل و عربستان البته با پرهیز و تردید در مساله  و با تاکید بر این نکته که  بنا به تصمیمی صرفا حقوقی که در دهه اخیر فعالیت تروریستی نداشته اند و بدون فراموش کردن  سابقه آنان ؛ اعلام کرد که این سازمان  از لیست ترور خارج شد. و ایران هم خاطر نشان کرد که امریکا منطق مبهم و معیار دوگانه ای در مبارزه با تروریسم دارد. و این امر نشانه عدم شناخت صحیح از واقعیت داخل جامعه ایران بود که چنین فرقه ای جائی در ایران ندارد و در عراق هم پس از جنگ ایران و عراق ، در سال 1991 و جنگ خلیج فارس ، و قیام کردها و شیعیان علیه صدام ؛ مجاهدین خلق  به نفع صدام ، کردها و شیعیان را به خاک و خون کشیدند و امروزه هم نزاع داخلی آنان برای هراس از ذوب و انحلال است که هنوز در رسانه ها نام و نانی داشته باشند.

امروز ایران در عراق جدید، جایگاه خاصی دارد که بیشتر حاصل تعامل با گروه های اپوزیسیون صدام از 1991 به بعد است و دیگر برخی از گروه های مسلح که امنیت ملی ایران و تمامیت ارضی ایران را تهدید کنند نمی توانند در عراق حضوری داشته باشند شاید گاها از عراق تهدید های غیر منتظره ای در اقلیم کردستان، به کمین ایران و ایرانی نشسته باشد اما چندان جدی نیست.

کاوش در سیر تاریخی روابط ایران و بیش از یک قرن تقابل و تعامل سیاسی امنیتی با عراق به ما نشان می دهد که امروزه توسعه روابط دوجانبه اقتصادی - سیاسی در گرو حفظ ثبات امنیتی و توسعه سیاسی دو کشور بوده، و تاکید بر توسعه و تعمیق این روابط مسالمت امیز و حسنه با همه گروهای عراق (بخصوص کردها و شیعیان که موقعیت فعلی خود را مدیون سیاست ایران هستند) برای پایداری این تعامل، بسیار حایز اهمیت در راستای حفظ منافع امنیتی و مصالح ملی ، سازنده است. و امید است که دیپلماسی ظریف و هشیار ایران و عراق همچنان پایدار بماند و بتواند مهاری برای رهیدن از سایه شوم جنگ باشد ؛ هرچند کارشناسان معتبر CIA تا امروز، رضایتی به حمله آمریکا به سوریه نداده اند اما قطعا یکی از مهم ترین محور گفتگوهای ظریف و هشیار هم امکان به آشوب کشیدن منطقه و شعله ور کردن جنگ طائفی باشد که عربستان و قطر و ترکیه با هم دور ان آتش به رقص درآیند . و این آتش به مصالح و منافع امنیت ملی ایران و عراق، آسیب می رساند.

• پژوهشگر تاریخ معاصر – نویسنده خاطرات جلال طالبانی