http://sharpress.net/Direje-Qalam.aspx?Jimare=5169

http://awene.com/opinion/2013/09/08/25388

http://bayanpress.net/Article_Detail.aspx?Articleid=465&AuthorID=171

ئەمڕۆ دۆستی خۆشەویست‌و برای من، د. زەریف، وەزیری دەرەوەی ئێران، دێت بۆ بەغدادو لەگەڵ كاك هۆشیار زیباری كۆدەبێتەوەو لەسەر پەیوەندییەكانی نێوانیان قسەدەكەن.

سەیر لەوە دایە كە هاتنی زەریف هاوكاتە لەگەل (11) ئەیلولی ساڵی (1961)و دوایی لەگەڵ كاتی پەلاماری عێراق بۆ ناو خاكی ئێران لە (1979)دا، ئەگەر رۆژگارانی دورو درێژی ئەو سەدەیە لەروانگەی مێژوییەوە سەیریبكەین، زۆر شت هەبوو و هەیە كە نێوان ئەو دوو وڵاتە هاتووەتە ئاراوە وەك.

1-    ساڵاكانێكی زۆر لەسەر مەسەلەی شەتولعەرەب نێوانیان تێكچوو و شای ئێران هەوڵیدا لەڕێگەی ساواكی ئێرانی شۆڕشێك لەكوردستانی عێراق پێكبێنێت، پشتیوانی لەجوڵانەوەی كوردی عێراقی دەستپێكرد لە (2) شەممە 11 ئەیلولی 1961 – تاكو 1975 بە ماوەی 14 ساڵ پارەی هەبو ئەو شورشە دابین كرد و كوردەكان بون بە قوربانی شەڕی عێِراق و ئێران،  بارزانی بو بە سەرۆكی شەڕێكی بێ ئە مەل و بێ هیوا كە ئێستا بە لگەكانی CIA دەری دەخات. رەنگە خۆی دەیزانی و باشی دەزانی كە لەو رێگایە وە بەس بو خۆی شتێك بە دەست دێنێ و بڕوای بە شۆرش هەر نەبو و لە 1971 وە داوای پەنا بەری دەكرد لە ئەمریكا، بەڵام بۆیان نەكرد و زۆریش تورە دەبو كە كەس باسی پارەی بكردایە ( بروانە چەن كاتژمێرێك لەگەل ئیبراهیم ئەحمەد) و دوای ئەوە ئیسرائیل وئەمریكاش هاتنە ناو مەیدانەوە تا شتێك یان دەست كەوێت و روسەكان نەبن بە خاوەنی عێراق ( ئە لبەت 8 ساڵی تەمەنی خۆمم دانابو خوێندنەوەی مەلەفە ئەمنیەكانی ئێران و عێراق و لیرەدا نامەوێت باسی بكەم )


2-    دوای سەر كەوتنی شۆرشی گەلانی ئێران لە 1979 دا ؛ حزبی بەعس بیروكەیەكی تری و شەڕی دەست پێ كرد. شەریك كە950 میلیارد دۆلار ئێران زەرەری كرد و 140 میلیارد دۆلار قەرزار بوو و زۆرتر لە 2 و نیم ملیۆن كەس بێ خانو و بێ شت مانە و 40 شار و دێش كاول بون و 15000 كەس كوژرا و 60 هەزار كەس بریندار بوو و 300 هەزار كەس فەلەج بوو و 150 هەزار خانوو تێكچوو لەو كاتە دا استخباراتی بەعسی عێراقی ، كۆمەڵە و دیموكراتی كوردی ئێرانی هاندا بو ئەوەی كە كوردستانی ئێران تێك دەن و كردیان و دوایی قیادەمۆقتە شان بەشانی پاسدارەكانی ئێران كەوتنە راو و كوشتن و بڕینی كۆمەڵە و دیموكراتی كوردی ئێرانی ؛ دوای ئەوەبوو كە شەڕی عێراق و ئێران یان درێژ خایەنترین شەڕی كلاسیك لە سەدەی 20 دا ، لەو رۆژانەدا لە ساڵی 1979 دەستی پێ كرد. گەوجی سیاسی صدام، و نیزاعەكانی سنووری و ئایدۆلوژیایی نێوان عێراق و ئێران لە سەبەبە ئە صلیەكانی شەڕەكە بوو و بەشێك لە ئۆپۆزسیۆنی ئێرانی وەك شاپور بەختیار، مسعود رجوی و عبدالرحمن قاسملو رۆیشتنە باوەشی صدام حسێن تاكو بزانن كە شەپۆلی رووداوەكان بو كوی دەڕوات و 8 ساڵ شەڕە كە درێژەی كێشا و جارێكی تر كورد كەوتو بازنە كەوە. 3: 2 تا 3 هەزار كەس لە ئەشرەف بووم و لە فوریە 2012 وتیان دەبێت بە ئەمری عێراق بڕۆنە دەروەو بو كەمپی لیبرتی و 28 سپتامبر 2012 بوو كە ئەمریكا لەبەر فشاری لەوبێەكانی ئسرائیل و عەرەبستان لەو ولاتە كە زۆر بە هێزن و پارەی باشیان هەیە ، بە ترس و لەرزەوە و بە بێ ئەوە رابردوی مجاهدین خلق لە بیر بكات، گوتی بۆ ماوەیەك لە لیستی تیرۆر دێتە دەرەوەو بە راستی ئەوە خۆی دەر خست كە ئەمریكا زۆر بەتوندی سیاسەتێكی دو لایەنەی هەیە سەبارەت بە تیرۆر و زۆر جار روانگەیەكی قووڵ و راست یان لەسەر ئێران نیە و نازانن كە ئەو فرقیەیە جێگایەكی لە ئێران دا نە بوەو نیەو لەدوای 1991 دا و شەڕی خەلیج ، كەوتنە كورد كوشتن و شیعە كوشتن و لە پەنای صدام حسین دا مانەوە تا 2003. و ئەو روكەیش لە بەركەش و هەوای سیاسی ناوچە ، ناو خۆیان دا كردیانە شەڕ و كوتیان خەتای ئێران و عێراقە  ئەورو ئێران لە عێراقی نوێدا جیگایەكی باشی هەیەكە زۆرتر لەبەر تەعامل و هەبوون لەگەڵ ئۆپۆزسیۆنی صدام لە ساڵی 1991 تا ئەو رویە و ئیتر بڕێك لە گروپە چەكدارەكان ناتوانن كە ئەمنی قەومی ئێران و یان بەرژەوەندی ئێران بخەنە مەترسیەوە و لە عێراق دا جیگایە كیان نیە. رە نگە بڕێك جار لە كوردستانی عیراقەوە ، بریك هات و هاوار بكریت بەلام زور جیدی نیە و ئێران چاوی پێ هەڵ نایەت كە بایەخی بۆ دا بنێت . سەیر كردن لە مێژوی عیلاقاتی ئێران و عێراق لەو سەدەیە كەیان تقابل بووە یان تعاملی سیاسی ئەمنی لەگەڵ عێراق؛ بەوە ئاماژە دەكات كە ئەو رو پەرەسەندنی عیلاقاتی ئابوری – مالی – سیاسی ها لە گروی پباتی سیاسی و ئەمنی هەردو ولات و تەكید لەسەر قوول كردونەوەی عیلاقاتی هیمن و باش و دوستانە لەگەل هەمو گروپەكانی سونەو كورد و عەرەب ( بە تایبەت كورد و شیعە كە هەرشتێك یان هە بە مەدیونی ئیرانن بۆ ئەوەی كە بمێنتەوە. هیوام وایە كە دیپلماسیەتی "زەریف و هشیار"ی ئێران و عێراق هەروەها بمێنەتەوە و پتە و تر بێت و بێتە هۆی ئەوەی كە باڵی رەشی شەڕ لە ناوچە دور بكرَیتەوە و دڵنیام كە لە قسەكانی زەریف و هۆشیار دا باسی سوریا دێتە گۆری و ئیمكانیەتی ئەوەی كە شەڕ لە ناوچە هەڵگرسێت و عەربستان و قگر و توركیە پێكەوەحەزیان لیە لەدەوری ئەو شەڕەدا چۆپی بكێشن و هەڵپەرن . بەلام شەڕی سوریا لە بەرژەوندی عێراق و ئێران دا نیە

 

نوسەری بیرەوەریەكانی مام جەلال – مێژونوس.